Een doorgedreven patrimoniale diagnose toont dat het geheel van de kruisweg op de heuvel in een zorgwekkende staat verkeert.
Het geheel van de Kruisweg van de Espélugues op de heuvel Piédebat in het Heiligdom van O.L.V. van Lourdes, biedt een unieke beleving, een mengeling van kunst, spiritualiteit en natuur. Slingerend over een lengte van 1 500 m tussen bomen en rotsen, illustreren de 15 staties met 115 personages in gietijzer, met een gemiddelde grootte van 2 m, het Lijden van Christus, vanaf zijn veroordeling door Pontius Pilatus tot aan zijn graflegging.
De beelden tonen een belangrijke verslechtering: structurele barsten, verroeste of doorboorde metalen elementen, verlies aan materie, zichtbare geraamtes en verouderde onaangepaste herstellingen van vroeger. De verf op de beelden is sterk verweerd, vaak afgeschilferd of veranderd door aflopend water. Trouwens, de aanwezigheid van groen, mos en vochtigheid werkt blijvend in op de beelden, de sokkels en de kruisen in hout of gietijzer. Daarnaast is er ook degradatie door mensen veroorzaakt – graffiti, ex-voto’s en andere zaken – die de kwetsbaarheid van heel dat uniek patrimonium nog versterken.
De Kruisweg van de Espélugues werd besteld in 1912. De realisatie ervan werd toevertrouwd aan het huis Raffl van Parijs en aan de gieterij Durenne in Sommevoire (departement Haute-Marne).
Dit monumentale werk werd ingehuldigd tijdens het episcopaat van Mgr. Schoepfer. Het werd gedeeltelijk beschadigd in 1983, door een ontploffing die het beeld van Pontius Pilatus bij de eerste statie vernietigde. Vandaag nodigen de staties van deze Kruisweg, in een buitengewoon natuurlijk kader, ons uit tot gebed en bezinning.
Uniek in zijn soort, is de Kruisweg op de heuvel een niet te missen plek voor de pelgrims, voor de liefhebbers van kunst en voor mensen die echt van geschiedenis houden.
Het geheel van de verslechtering brengt zowel de structurele stabiliteit als de leesbaarheid van de Kruisweg in het gedrang. De infiltraties van het water en de groei van het mos en andere micro-organismes versnellen de corrosie van de metalen elementen en de progressieve degradatie van de materialen.
De diagnose vraagt om een grote interventie, een algemene restauratie: sanering van de elementen, structurele versterking, wegnemen van de oude onaangepaste restauraties, een duurzame bescherming van de buitenkant en restitutie van de geschilderde decors met een vochtwerende behandeling. Zonder een doorgedreven actie en zo vlug mogelijk, kan deze verslechtering onomkeerbaar worden.
Rekening houdend met de uitzonderlijke patrimoniale, historische en symbolische waarde van de Kruisweg, moet deze interventie gebeuren door hoog gekwalificeerde beroepslui, gespecialiseerd in de restauratie van monumentale sculpturen en van het gietijzer. Hun kennis van zaken is essentieel om de behandeling te beginnen met gerespecteerd oorspronkelijk, duurzaam en herbruikbaar materiaal, garant voor een voorbeeldige bescherming. De vroegere restauraties getuigen van de limieten en de risico’s die verbonden zijn aan interventies van niet-gespecialiseerde werklieden.
Het is de bedoeling nog in 2026 aan de uitvoering te beginnen om verdere degradatie te stoppen en de overdracht aan de toekomstige generaties te verzekeren, van deze symbolische site in het Heiligdom van O.L.V. van Lourdes.
Hert dossier wordt opgevolgd door Robin Dupont, beheerder van het patrimonium van het Heiligdom van O.L.V. van Lourdes.
* Rehaussement de la réduction d’impôt pour les dons effectués au profit des associations cultuelles entre le 2 juin 2021 et le 31 décembre 2022 : vote définitif de la mesure dans la loi de finance rectificative n° 2021-953 du 19 juillet 2021. L’article 18 prévoit que le taux de la réduction d’impôt prévue au 1 de l’article 200 du code général des impôts est porté à 75 % pour les dons et versements, y compris l’abandon exprès de revenus ou produits, effectués entre le 2 juin 2021 et le 31 décembre 2022, au profit d’associations cultuelles ou d’établissements publics des cultes reconnus d’Alsace-Moselle. Les versements réalisés en 2021 sont retenus dans la limite de 554 euros. Pour les versements réalisés en 2022, cette limite est relevée dans la même proportion que la limite supérieure de la première tranche du barème de l’impôt sur le revenu de l’année 2021. Le montant obtenu est arrondi, s’il y a lieu, à l’euro supérieur. Il n’est pas tenu compte de ces versements pour l’application de la limite de 20 % du revenu imposable. Précision : ce plafond de 554€ est bien distinct de celui dit “amendement Coluche” qui permet de bénéficier d’une réduction à 75% pour certaines associations caritatives et humanitaires dites « organismes d’aide aux personnes en difficulté ». Il est bien possible de cumuler ces deux avantages.
